Çand,Hûner,Zimanê Kurdî

Konferansa Wêjeya Kurdî ya li Berlinê hat lidarxistin

11 Berfanbar,2006 weşandin:12:32:43 (GDK)

Donferansa Wêjeya Kurdî ya li Berlinê hat lidarxistin. Di konferansê de, li ser wêjeya kurdî niqaşên berfireh pêk hatin û ji bo pâşerojê jî hin xalên bingehîn hatin destnîşankirin: Dîtina ku di konferansê de derkete pêş bi kinayî ev bû:Wêjeya kurdî di bin tesîra wêjeya biyanî de maye. Lê mixabin ev salên dawî de pêşketinek mezin heye.

Li paytexta Almanya Berlinê ji aliyê Înstitûta Kurdî hat lidarxistin dawî bû. Di Konferansa ku du roj dom kir de gelek gotar hatine pêşkêşkirin û niqaş chêbûn. Ji her çar parçeyên welat û deverên din gelek kes tevlê konferanse bûn. Kesên wekî Dr. Serwer Abdullah, Selam Balayî, Gundî dilberz, Cengîz Xan, Helîm Yusuf, Cemal Xeznedar, Said Osman, Hêvi Berwarî û Roşna Mehmud beşdarî li konferansê kirin. Di konferansê de bi giranî li ser wêjeya kurdî, helbest û romanê hat sekinandın.

’Wêjeya devkî ya kurdî rola xwe gelek heye’

Vekirina konferanê bi axaftina serokê Înstitûta Kurdî ya li Berlîn Fehmi Balayî ve dest pê kir. Balayî di axaftina xwe de bal ki?and ser arîşe û pirsgirêkên wêjeya kurdî û dîroka wêjeya kurdî. Di Mezopotamya de, kurd xwedî çandeke dewlemend e, lê mixabin hatiye perçekirin, sînor ketiye navbera zimanê kurdî, ev jî rê li ber pêşketinê girtiye. Di bin tesira erebî, farisî û tirkî de maye. Dîsa dewletên dagirker bi siyaseta komkujiyê gelek tesîra nebaş li ziman û wêjeya kurdî kiriye. Li gel van mercan jî dîsa ji wêjeya kurd xwe parastiye. Ji Feqiye Teyran, Meleyê Cizîrî û Nalî bigrin heta îro gelek berhemên pîroz derchûne. Wêjeya devkî ya kurdî rola xwe gelek heye.

Pi?tî vekirina konferansê bi semînera “çend rawestgehên girîng di romana Kurdî de“ dom kir. Ev gotar ji aliyê nivîskarê kurd Helîm Yusif ve hate pêşkêşkirin. Yusif, li ser romana kurdî sekinî û wuha got:“ Ji romanivîsê yekemîn Erebê şemo heta roja îro gelek pêşketin di warê romana kurdî de pêkhatine. Îro êdî mirov dikare behsa romana kudî bike, lê ev chendî di sewiya romana cîhanê de ye, ev divêt bibe mijara niqaşeke din.“ Helim Yusif derbarê nivîskarên ku bi eslê xwe kurd in, lê bi zimanên wekî tirkî, erebî û farisî dinivîsînin jî wiha got:“Ew kesên wekî Yaşar kemal û Selîm Berakat ku babetên wan li ser kurdî ne jî, mirov dikare ji wan re “Cihekî Sêyemîn“ veqetîne.“

Rexnedar û lêkolînerê wêjeya kurdî Dr. Serwer Ebdullah jî gotara bi navê Lêkolînek li ser helbesta kurdî“ pêşkesê konferansê kir. Ebdullah helbesta kurdî ji bingeha wê ya dîrokî ve hilda dest û lêkolîneke fireh pêşkêş kir, Ebdullah wiha dirêjî da axaftina xwe: Herchiqas helbesta me helbesteke gelê bindeste jî, dîsa hilkewtinên mezin pêk anîne û hozanvanên wekî Melayê Cizîrî û Feqiyê Teyran, Nalî û Goran mezin bûne û rol û rista pir girîng lîstine.

Roja duyemîn:

Konferans bi gotara bi navê “Rola qewlên êzîdiyan di parastina zimanê kurdî de“ ji aliyê Cengîz Xan ve hate pêşkêşkirin. dest pê kir û gotara herî balkêş û ku li ser hate nikaşkirin jî ev gotar bû. Cengîz Xan di gotara xwe de ku bi xwe jî ew wekî tezeke nû bi nav kir, da xuyakirin ku ziman û wêje tenha ji aliyê ola êzdayetî û bawermendên wê ve hatiye parastin.

Cengîz Xan wiha dirêjî da gotara xwe: Di cigehek ku charalî misilman de parastina vê bawermenidiyê pir zehmet bû. Gelek caran me dixwest ku em van qewl û vebêjeyan tomar bikin,lê mezinên me ji tirsan nedihiştin, digotin ji ber bikin, lê nenivîsînin. Ji ber ku dikaribû bûbûya sedema komkujiya me jî.

Konferans bi xwendina helbestan ku ji aliyên hozanên wekî; Dr. Gundî Dilberz, Beşîr Mizûrî, Necîp Balayî, Cemal Ballikaya, Muhsîn Qochan ve hatin xwendin, bi dawî bû. Dema nûçeya me ji weşanê re hate amadekirin konferans berdewa dikir. (Dîha)
 

Hemû mafên nûçe û nivîsên ku destnîşana HAWARDENGÛBAS hatiyê danîn ser navê Hawar Kurdistan Media Group ya HAWARDENGÛBAS e.Beyî destûr naye bikaranîn.

Binivsîne  |  Biçe Jor   

Hemû Naveroka Beşa Çand û Huner

irêdan