Kurdistan

"Bavo Min Neşîne Tirk Bûyînê"

NÛÇE-ŞÎROVE;SERHAD B.RÊNAS-REBIWAR KURDO

28 Kewçêr,2006 weşandin:07:35:16 (GDK)

HAWARDENGÛBAS,AMED,Kurdistan --Armanca veşartî ya Tirkan helandina zimanê Kurdî û asîmîle kirina zarokên Kurd e.Di maweya 80 salê de Zimanê Kurdî beramberî hemû hewlên zordarî û çewsandinê re rûbirû ma bû ji ber pêkerên wek lêz zêdebûna rêjeya serjimerîya Kurdî û neşiyandina malbatan Kurd keçên xwe li dibistanê Kurdî hin jî heyîna xwe diparêze.
 

Kampanyaya "Bavo min bişîne dibistinê" ku ji alîyê gruba medyayê ya Dogan(ku xwedîyê wê Aydin Dogan e) di serkeşîya rojnameya MillÎyet û bi piştgirîya gelek rexistinên sivîl û dezgehên fermî ve piştgirî tê dayîn ji nû ve tê çalaktir kirin.

Bi vê kampanyayê tê xwestin ku keçên Kurd li bakûrê Kurdistanê biçin dibistanê.Tiştekî din yê girîng jî eve ku UNESCO jî piştgirîyê dide vê kampanyayê.

Tirkiye, li şûna ku reforman pêkbîne, xwe li gor krîterên YE biguhurîne, dest davêje rê û metodên helandinê yên nû, yan jî yên heyî xurtir dike û dilezîne.

Kampanya bo rewşeke normal wek kampanyayek baş tê dîtin.Armanca Tirkan ne bo xwexawazîye ye.

Li bakûrê Kurdistanê bo tu pirsgirêkên sosyal,aborî,civakî,hiquqî,mirovî û bo gellek kêşeyên din tu carî kampanyayên bi vî rengî nehatine pêkanîn.

Armanca veşartî ya Tirkan helandina zimanê Kurdî û asîmîle kirina zarokên Kurd e.Wek tê zanîn gellek zimanzan dîyar dikin ku beramberî hemû hewlên tune kirina zimanê Kurdî sedema bingehîn ya gihandina zimanê Kurdî bo roja me keçên nexwende ne.

Di maweya 80 salê de Zimanê Kurdî beramberî hemû hewlên zordarî û çewsandinê re rûbirû ma bû ji ber pêkerên wek lêz zêdebûna rêjeya serjimerîya Kurdî û neşiyandina malbatan Kurd keçên xwe li dibistanê Kurdî hin jî heyîna xwe diparêze.

Dewleta Tirk dibistanên leylî(YİBO/tirkî:yatılı bölge ilköğretim okulları) bi heman armancê ango bo asîmîle kirina zarokên Kurd avakiribû.

Tiştekî diyar e ku, îro li bakûrê Kurdistanê şertên hundurîn ji bo helandin û tunekirina kurdan li gor 20-30 sal berê siviktir bûne ji bo dewletê. Li vir têgihîştina welatparêziya zimanî û profîla neteweyî bi giştî gelekî nizim û lawaz e.

Bê gûman divê keçên Kurd jî biçin dibistinê.Lê belê heta niha dewleta Tirk bo çareser kirina gellek pirsgirêkên Kurd ya malbatên Kurd tu gavan neavêtîye.Bi hezeran malbatên Kurd li bakûrê Kurdistanê di nava feqîrîyê de ne.

Her wiha di serî de divê mafê perwerdeya bi zimanê Kurdî bo zarokên Kurd were dayîn û erka dewleta Tirk e ku dibistanên Kurdî ava bike û di warê aborî de jî hemû wezîfeyên xwe pêk bîne ji ber ku Kurd jî weke Tirkan bacê didin û mafê wan e ku xizmetên perwerdeya bi zimanê Kurdî bê pere werbigrin..Divê dewleta Tirk di serî de hebûna Kurdan biecibîne û piştre jî delfeta perwerdeya bi zimanê Kurdî biafrîne.

Niha sedemekî din ya herî girîng ya helîna zimanê Kurdî bandora medyaya Tirkî bi taybetî televîzyonên Tirkî ye.Medya bi taybetî televîzyonên heyî yên Kurdî têrî îxtîyaca Kurdan bike.

Televîzyonên ku ji Kurdistana azad weşan dikin jî him bo bakûrê Kurdistanê kêm weşan dikin him jî alîyê qelîteyê ne zêde pêşketîne û lewma jî bala Kurdên bakûr nakşînin.


Berî her tiştî ji bo parastin û pêşxistina zimanê Kurdî perwerdeya bi zimanê Kurdî pêwîste

Divê berê her tiştî bo perwerdeya bi zimanê Kurdî hewl bê dayîn.Ne qurs û wekî din divê hemû dersan ji dibistina sereta û heta zanîngehan bi zimanê Kurdî perwerde were dayîn.Her wiha divê rexistin,partî,şaredarî û dezgehên Kurdî hemû endam û xebatekarên xwe re hîn bûn û xwendina bi zimanê Kurdî ferz bikin da ku di qedemeyên fermî de zimanê Kurdî were bikaranîn.

Ji bo bal kişandina zimanekî divê ev ziman xwedî girîngî û statuyekî fermî û aborî jî be.

Her wiha hin malbatên Kurd bi sedema ku zarokên wan di dibistana sereteyî de zorê nekşînin û ji hevalên xwe dûr nemîna hînî zimanê Tirkî dikin û hînî zimanê Kurdî nakin.Divê malbatên Kurd dev ji vî çewtîyê xeter berdin.Divê zarokek berî zimanê dayika xwe hîn bibe.Malbatên Kurd bo dibistinê dikarin piştî 6 salîya zarokê xwe hinî zimanekî din bikin.Her wiha malbatên Kurd li şuna ku hînî zimanê Tirkî bikin û meselya dibistana Tirkî bifikirin divê ji bo destpêkirina perwerdeya bi zimanê Kurdî bikevin nava hewldanan.

Zarokekî ku temamî zimanê xwe û çanda xwe hîn nebe ev zarok nikare bi temamî hînî tu çandî na jî zimanî bibe û avayekî xwezayî di vê zarokê de “bê nasnameyetî” derdikeve holê.

Her netew encax xwe bi xwe dikare bi zimanê xwe yê eslî were perwerde kirin.Ji ber ku ev netew taybetmendîyên xwe yên civakî û dîrokî di nava sedan salan de bi wê zimanî afirandîye.Ger perwerde bi zimanê dayikê nebe wê nifşên xirab,kêm,derûnî xirab,tewş,bêparseng,bêhavil û bêhilberîn derkevin holê.Ku niha li Kurdistanê di nifşên nû de hemû wan kêşeyên girîng tê dîtin.

Divê Kurd di zûtirîn dem de bo destpêkirina kampanyayek berfireh û bihêz bo perwerdeya bi zimanê Kurdî dest bi xebatan bikin.(HAWAR-DENGÛBAS)

Hemû mafên nûçe û nivîsên ku destnîşana HAWARDENGÛBAS hatiyê danîn ser navê Hawar Kurdistan Media Group ya HAWARDENGÛBAS e.Beyî destûr naye bikaranîn.

Binivsîne  |  Biçe Jor   

Hemû Naveroka Beşa Kurdistan

irêdan