Di Newrozê de axaftinên balkêş;

Bike Malpera Destpêkê | Têkîlî | Reklam

ccccccccccccccccccccc

Cîh: Mal | Beşa Kurdistan/Rojev

Rûpela Serî

Kurdistan / Rojev

Navneteweyî

Çand û Huner

Zanist / Teknolojî

Medyaya Kurdî

Nivîs / Lêkolîn

Aktuel / Jiyan

Aborî / Fînans

Kurdistana Azad

Dosyayên Taybet

Dîmen / Video

Wêne

Rewşa Hewa

Xaçepirs

Karîkatur

Interaktîf

girêdan

Di Newroza Amedê de axaftinên balkêş; 'Ji paketa AKP kundir derket'

22 Adar, 2008 weşandin:00:45:32 (GDK)

AMED, bakûrê Kurdistanê -- Di pirozbahiya Newrozê ya Amedê de Leyla Zana serokê koma DTP Ahmet Turk û serokê şaredariya Amedê Osman Baydemîr axaftinên girîng û balkeş pêşkeş kirin.

Şaredarê Bajarê Mezin ê Amedê ku di pîrozbahiya Newrozê de axivî balikşand ser 'paketa' AKP'ê da xuyand ku ev paket ji sala 1976'an heta niha tê rojevê û êdî tama kurdir jê tê. Baydemîr daxuyand ku di cejnan de mirov dikenin, şah dibin lê di saya serê paketa wan a şer jê derketî de her roj li welatê me xemgîn derbas dibe. Baydemîr derbirî ku gelê kurd gelê berê nîne û ji bo aştiyê niha destê xwe dirêj kiriye.

Di Newroza Amedê ku bi beşdariya sedhezaran kesan pêk tê yekem axaftine Şaredarê Bajarê Mezin ê Amedê Osman Baydemîr kir. Baydemîr wekî malovan xêrhatina gelê Amedê û mêvanan kir. Baydemîr bi gotina, "Îro roja Newrozê ye. Hûn bi xêr hatin. Hezar caran hûn xêr hatin. Ser çavan hatin. Em bi we rûmetin. Em xizmetkarên we ne û bi hatina we rûmetdar in" dest bi axaftina xwe kir. Baydemîr derbirîn ku ew heta niha bi rûyek spî derketine hizûra gelê Amedê û wiha axivî:

'Îmha û înkar kurdan naqedîne'

"Înşallah Xwedê dê me li hemberî we rû spî bike her tim. Dilê me, daxwazên me meşa me bi we re yek e. Hevalno dostno, dayikno, birano, çend roj berî niha em ji Diyarê Ehmedê Xanê, çûn Herêma Kurdistana Federal. Me silav û germahiya we ji wan re bir. Li Helepçeyê, Duhok, Hewler, Silêmaniyê dengê biratiyê, aştiyê, hezkirin û dostaniyê me ji we re anî. Bi dilûcan ji Amedê heta Hewlêrê, Qamişloyê, Mahabadê, Bexda û Şamê ez Newrozê li gelê kurd û gelên Rojhilata Navîn Pîroz be. Cejna we pîroz be. Newroz îro di nava şahiyek mezin de derbas dibe. Hemû rojên we wiha be. Niha bi sedhezar dixwazin êdî şer bi dawî bibe. Kurd êdî ne kurdên berên e. Cîhan guherî, Rojhilata Navîn guherî. Ligel vê yekê demokrasî pêş ket. Lê Hikûmet hêj li cihê xwe radiwestin. Çareseriyek bi birîndarkirin, kuştin, înkar û îmhayê tune ye."

Baydemîr di axaftina xwe ya ku car car bi sloganên, "Qatîl Erdogan" hate birîn de, destnîşan kir ku bila hemû gelên Rojhilata Navîn bizanibe gelê kurd, dostaniya wan dixwaze. Baydemîr wiha pêde çû: "Em biratiya gelên fars, ereb, tirk ên li Rojhilata Navîn dixwazin. Lê li hemberî vê yekê lazim e gelên Rojhilata Navîn jî destê gelê kurd bigirin. Niha mêvanên me li qada Newrozê hene. Mêvanên me ji Suriyeyê hatin. Ew dostên gelê kurd in û li ser çavên me hatine Amedê. Ez bi dil û can bi hestek ji xwe bawer, dibêjin di nav 8 salan de me xizmetek 80 salan nehatî dayîn da.

Me kuçe û kolanên Amedê ji heriyê xilas kirin. Morala gelê me ji her demê zêdetir bilind bû. Şaredarên me van xizmetan ji bo we dikin. Wekî şîrê paqij ê diya we li we helal be. Bawer bikin ev serkeftin ne tenê ya şaredariya we ye. Ev serkeftin serkeftina Amedê ye. Keda herî mezin jî ya we ye. Ku hûn nebin, em tunin."

'Dixwazin gelê kurd bi birçîbûnê terbiye bikin'

Di axaftina xwe de Baydemîr balkişand ser gotegota Hikûmeta AKP'ê tîne ziman û paketa AKP'ê şibande girara kundir.

Baydemîr anî ziman ku dixwazin birçîbûnê bikin qedera gelê kurd û wiha domand: " Em vê yekê qebûl nakin. Her roj ez rewşa gelê me dibînim. Ez bi we re van êşan dijîm. Lê bi îzna xwedê em dê vê rewşê bi hev re biguherin. Ev ne qedera gelê kurd e. Ev rewş encama polîtîkaya hikûmetan e. Hemû dewlemendî ji bo şer tên xerckirin. Aştî tenê bi paketên wan nayê. Niha paketek din aşkera dikin. Ez bi baldarî lê dinêrim. Di paketa wan de çi derket? Ez bêjim. Îro Newroz e, roja ken û şahiyê ye. Lê di paketa wan de şer derket. Ji 1976'an heta niha behsa paketan dikin. Çiye ev paket GAP. Hemû hikumet vê yekê dikelînin, dikelînin datînin berî me. Mîna xwarina kundir. Lê ku her roj hûn kurdir bikelînin nayê xwarin. Ku ev paket kundir nebin jî de rewşa kundir de ye."

'Erdogan asîmîlasyona sûcê mirovahiyê dike'

Di dawiya axaftina xwe de Baydemîr polîtîkaya AKP'ê ya li hemberî gelê kurd werkî 'alevere dalevere' nirxand û ev tişt agotin: "Ji bo pêşketina herêmê tenê nêrînek hikûmetan heye. Ev nêrîn jî alevere dalevere Mihemedê kurd here nobetê. Li Almanyayê Erdogan dibêje asîmîlasyon sûcê mirovahiyê ye. Ev ras te. Asîmîlasyon sûcek mezin û sûcê mirovahiyê ye. Ez niha bang li wî kesê ev gotin kirî dikim. Şaredarê Surê Abdullah Demîrbaş ji ber ku xebatên kurdî kirin ji wezîfeyê hatin avêtin. Pekî ev sûcê mirovahiyê nîne? Ji ber ku şaredarên kurd kurdî diaxivin rastî dozan tên. Ez doz tenê ji dadgeha dernakevin. Ji AKP, ji Wezareta Karên Hundir derdikevin. Pêşiyê mifetişên Wezareta Hundir tên lêkolînê dikin û piştre Wezîrê Karê Hundir dibêje bila ev bên darizandin. Ev polîtîkaya hikûmetê ye. Niha dibêje em dê qanalek kurdî vekin. Lê ku hûn kurdî qedexe dikin, şaredarê nbi kurdî diaxivin ceza dikin, hûn dê çawa qanala kurdî vekin. Ev çi parêz e û çi sîr xwarin e. Li gorî dozên li min hatine vekirin lazim e ez 130 sal di girtîgehê de bimînim. Lê ez çiqas zêde bijîm 50 sal tir e. Cardin ez ji wan re 80 sal deyndar dimînim. Gelên Rojhilata Navîn jî ji min re hezar sal deyndar in. Lê çiqas dijwarî hebe ji bo xizmeta we ez dê bijîm û bêjim xêr hatin. Helepçeyê dawiya zaliman û destpotan nîşan da. Lê gelê kurd hêj li ser piyan e."

'Ez li ber coş û têkoşîna we bejna xwe ditewînim'

Serokê Koma DTP'ê Ahmet Turk ku di Newroza Amedê de axivî, operasyon dersînorî bi tundî şermezar kir û Erdogan bi meşandina polîtîkaya mexdûriyetê sûcdar kir. Turk balkişand ser coş û têkoşîna gelê Amedê û wiha got: "Lazim e vê peyama we bigirin. Min coş ji vê sekna we girt. Piştî vê yekê dibe ez bimirim lê ez bawerim ku ev têkoşîn dê heta dawiyê dom bike. Ez li ber coş û têkoşîna we bejna xwe ditewînim.

Piştî Parlementera DEP'ê Leyla Zana, Serokê Koma DTP'ê û Parlementerê Mêrdînê Ahmet Turk mafê axaftinê girt. Turk bi pîrozkirina Newroza gel dest bi axaftina xwe kir, xwest ku Newroz bibe wesîleya aştiyê. Turk da zanîn ku gelê kurd ji bo jiyanek azad têdikoşe û ev têkoşîn li hemberî zilm û kedxwariyê 2 hezar sale didome. Turk di axaftina xwe de balkişad ser operasyona dersînorî û rexneyên tund kirin. Turk wiha axivî: "Berî her tiştî ez dixwazim bi bîr bixim ku Hevserokê Partiya me Birêz Nurettîn Demîrtaş ev 100 roje di girtîgehê de ye. Em vê polîtîkayê şermezar dikin. Cardin wekî hûn dizanin li Parlementoyê operasyona dersînor anîn rojevê. Me sekna xwe bi zelalî danî holê. Me got operasyon nabe çareserî. Em mafdar derketin. Operasyona hewayî û bejayî pêk hat. Ka tu encamek hate girtin? Na. Tu encam nehatin girtin. Bi vî awayî pirsgirêka kurd nayê çareser kirin. Niha êdî li cîhanê kesên xwedî aqliselîm dibînin ku ev pirsgirêk bi înkar û îmhayê nayê çareserkirin. Lê yên îdîa dikin ku xwediyên vê komarê ne naxwazin fam bikin. Li welat û derve çareseriya pirsgirêka kurd dihat nîqaşkirin."

'Erdogan şanoyê dilîze'

Di axaftina xwe de Turd diyar kir ku paşayên sivîl ji bo rojevê biguherin ketiye dewreyê û wiha pêde çû: "Cardin rojev serobino kirin. Ev nîqaş ne nîqaşên laîq û an jî antîlaîqiyê ne. Ev şerê kesên xwe wekî xwediyê komarê dibînin e. Niha Tirkiye ji demokrasiyê dûr e. Lê Serokwezîr ji bo komarek demokratîk tiştek nake. Cardin li ser mexdûriyetê polîtîkayê dike. Lê Birêz Serokwezîr hûn şanoyê dilîzin. Lê êdî kes bi van polîtîkayan naxape. Hûn bi ji sedî 47 dengên gel hatin ser kar. Kerem kin komarê demokratîk bibin û biguherin. Em dê piştgiriyê bidin. Lê hûn dixwazin bi polîtîkaya mexdûriyetê gel bixwapînin. Di kurdî de dibêjin 'Dikana Beko du qalib sabûn e wekî tiştek din nîne'. Niha Erdogan ji nûve ji bo xwe xilas bike ketiye dû formulan. Demokrasî karê cesaretê ye. Lazim e ji bo demokrasiyê hûn bedel dayînê hildin ber çavan. Ji bo wê werin ji bo demokrasî, aştî û azadiyê em bi hev re bixebitin. Lê cesareta Erdogan li kû ye. Niha Erdogan dibêje ez Amed, Êlihê dixwazim. Nizane ev gel cesûr e. Ji bo azadiya xwe canê xwe daye. Gundên wî vala bûne, zarokên wî canê xwe ji dest dane."

'Parlementerên te çima nayên vir'

Turk gotina Erdogan a wekî, '75 parlementerên min ên kurd hene' rexne kir û wiha dawî li axaftina xwe anî: "Werin em ji bo demokrasiyê bedelê bidin. Em ji bo vê yekê hene. Em dixwazin hemû gelên Rojhilata Navîn azad bibin. Em Tirkiyeyê wekî welatê xwe dibînin. Em li vî welatî dixwazin bi têgihiştina hemwelatiyên azad bijîn. Ligel paşayên sivîl û statukoparêzan em dê aştiyê ava bikin. Piştî min ev coş û şahî, biryarbûn dît, edî çavên min li pişt min namînin. Dibe rojekê em ji nav we biçin. Lê we nîşan da ku dê ev têkoşîn heta dawiyê dom bike. Amed bajarek aştî û demokrasî û azadiyê ye. Em vê cardin îspat dikin. Hilbijartinên herêmî ji bo me pir girîng in. Niha sinavek danîne pêşiya we. Amedê dê xwedî li nasnameya xwe derkeve na ne. Lê Amed dê rûmeta xwe per tim biparêzi. Erdogan dibêje 75 parlementerên min ên kurd hene. Hûn îro ji bo demokrasî û azadiyê li qadan in. Ku li ser navê we çûne çima li vir nînin. Çima dengê we nabihîsin. Bila bin em nîqaş bikin. Em dibêjin hûn xwedî li gelê xwe derkevin, em dê piştgriiyê bidin we û bêdeng bin. Bila tenê laîqî vî gelî bibin. Yên newêrin peyva kurd bînin ziman dê kîjan mafên we biparêzin. Lazim e gelê me vê pirsê ji wan bike. Em bi îradeya gelê xwe îro li Parlementoyê we temsîl dikin. Lê bawere kin ku em dê laîqî we bin. Ku lingên me bilerizin jî em dê li ser piyan bimînin û tu caran bêzan nabin. Ji ber ku hûn ser bilind bin. Li qadan ev sekna wa baweriyê dide me. Li ber Têkoşîna we bejna xwe ditewînim."

Roj baş Erdogan! 10 televîzyonên gelê kurd hene

Parlementera DEP'ê ya berê Leyla Zana di axaftina xwe ya Newrozê de bi tundî polîtîkayên AKP'ê rexne kirin û bi gotina, "Erdogan dê qanalek televîzyonê ji kurdan re veke. Ev televîzyon dê bi 4 zimanan weşanê bike. Kurd dibêjin rojbaş Erdogan. Ev 10 sale em bi kurdî, tirkî, farisî, erebî û car car îngîlîzî weşanê dikin. Kurd dibêjin 10 televîzyonên me hene. Tiştên me bi îrade û keda xwe bi destxistîn hewce nîne. Kurd diêjin em azadî, nasname û mafên xwe dixwazin" polîtîkayên AKP'ê şermezar kir.

Newroza Amedê bi beşdariya sedhezaran bi awayek coş didome. Piştî Şaredarê Bajarê Mezin Osman Baydemîr, Parlementer DEP'ê ya berê Leyla Zana axivî. Zana ku bi pîrozkirina cejna gel dest bi axaftina xwe kir, paketa AKP'ê bi tundî rexne kir. Zana derbirî ku bi ked û bedela hezaran Newroz ji Kawa heta niha hatiye û wiha axivî: "Newroz reng, coş û baweriya gelê kurd nîşan dide niha. Berê me ev reng, coş û hebûna xwe vedişard. Lê niha di saya berxwedan û bedala hezaran kesên canê xwe dan, em bi aşkeratî nîşanî hemû cîhanê didin. Ji bo em bêjin em kurd in me gelek bedel dan. Her gelek di dîroka xwe de xwedî roj û sembolên taybet e. Newroz jî rojek sembola gelê kurd e."

'Hewce bi telefona te ya derewîn nîne'

Zana diyar kir ku ew ji şer re dibêjin 'Êdî Bes e' û naxwazin ku ne tukes bên kuştin û ne jî tukes bibin qatîl. Zana têkildarî 'paketa' AKP'ê jî axivî û balkişad ser meşandina operasyonan. Zana wiha pêde çû: "Niha AKP paketekê vedike. Dibêjin paketa me ya demokrasiyê heye. Dibêjin dê bi 4 zimanan weşan bê kirin. Bi erebî, tirkî, kurdî û farsisî. Em dibêjin roj baş Erdogan, ev 10 sale em bi 4 zimanan weşanê dikin. Bi erebî, kurdî, tirkî û farisî û car car bi îngîlîzî. Îro 10 televîzyonên kurdî hene. Gelê me bi keda xwe televîzyonên xwe avakirine. Hewce bi televîzyona te ya derewîn nîne. Roj baş roj baş roj baş Serokwezîr. Tu gelek dereng mayî. Tiştên heyîn hewce nîne tu bidî. Ji kesê di xew de maye dibêjin roj baş. Lê em dê wan ji wê xewê hişyar kin. Pêwistiya me bi televîzyon, torbeyên maqarna û komirê tune ye. Pêwistiya me bi aştî, nasname û jiyanek biratî û wekhevî heye. Ku hûn vê qebûl bikin, em jî qebûl dikin. Dibêje partiya min digirin. Ku partiya min negirtina min dê gavên mezin biavêtina. Ez dibêjim derew e. Ev 8 sal bi hilbijartin û derewan qedan din. Em êdî bi derewên tukesê naxapin. Kes nikare êdî me bixapîne. Em jî naxwazîn partiya wan bê girtin. Bila tu partî neyên girtin. Bila fikir bi azadî bên ziman. Lê nayê wê maneyê ku cardin me bixapînin û îradeya me ber bi xwe ve kaş bikin. Em dê xeletiyan rexne bikin û rastiyan biparêzin. Em îradeya xwe teslîmî tukesê nakin. Bila kes vê hêviyê neke."

'Em niha Kurdistana Xweser dixwazin'

Têkildarî naveroka Xweseriya Demokratîk jî Zana axivî û derbirî ku kurdan bi Kongreya Neteweyî du peyam daye hemû derdoran. Zana wiha pêde çû: "Vê kongreyê hemû sazî rêxistinên we anîn cem hev û ev îrade derxistin holê. Koneryê biryar da û got projeya gelê kurd ev e. Di dema kurt de daxwaza me ev e. Ev nayê wateya ku em îradeya gel îpotek dikin. Gelê me çi bixwaze di pêşerojê de dê di sandiqê de bîne ziman. Her gel daxwazên xwe li gorî demê diguherîne. A di dilê me de ji xwe di dilê me de ye. Lê li gorî îro ya rast ev e. Dibe zarokên me sibê bêjin ev kiras ji min re biçûk tê. Cardin riya aştiyane ev e. Ku dixwazin dengê vî gelî bibihîsin, dixwazin bi vî gelî re bi azad bijîn, em amade ne. Lê bi dengê xwe, rengê xwe û hevalên xwe. Di kongreyê de me du biryarên mezin girtin. Yek êdî bes bû. Me ji hemû berjewendiyên hundirîn û derveyî re got êdî bes e û ev 7 mehe hûn li qadan e. Me ji hêzên navneweyî re got me nekin malzemeyê bazarê. Ya din me ji hikûmetê re got êdî bes e. Gelê me şukur ji xwe xwedî bawerî ye. Me got bi baweriya gelê me nelîzin. Heta hevalên serê çiyan jî di nav we de nebin çareserî çênabe. Heta girtiyên azadiyê azad nebin çareserî çênabe. Ku çareseriyê dixwazin ev her du ling ji me re pir girîng in. Ji bilî vê hemû gotin derew e. Bila ne ew xwe bixapînin û ne jî me. Bila herkes vê baş bizanibe. Em dê cardin aştiyek bi rûmet bixwazin. Bila wekî pariyek nan aştiyê nedin me. Em êdî van pariyan nadaqurtînin. Yên li ser vê yekê diçin dê bersivê hildin. Em bi gelê xwe yê bi rûmet bawer in. Ev gel dê li rûmeta xwe, mîna her tim xwedî derkeve. Me tinazên xwe bi tukesî nekiriye û em naxwazin tu kes jî tinazên xwe bi me bikin." (Dîha)

NAVGÎN: Binivsîne | Biçe Jor | Bike Ekrana Mezin - Derkeve

RÛPELA BEŞÊ: Hemû Naveroka Beşa Kurdistan

girêdanan bitiqînin

newspaperturkiyelebçe, amed, paytext, diyarbekîr, halabja, şano, diyarbakir, welat, azadiya welat

Girêdanên sponsor Ev çiye?