HAWARDENGÛBAS | Di derheqê Yekitiya Ewrûpa de siyaseta tevgera bakurê Kurdistanê çiye?

Hinek babet hene, pirsên stratejîk in, zêde girîng in. Di van mijaran de hewceye civak û tevger xwedî helwestek diyar be. Babeta Yekîtiya Ewrûpayê (YE) û peywendiyên Tirkiyê bi YE re ji bo tevgera Kurdistanê babetek stratejîk e. Siyaseta Kurdan divê zelal be.

Eger em peywendiyên Kurdan û Tirkiyê bi YE re wek pirsêk stratejîk dinirxînin, wê demê em ji xwe bipirsin: gelo birastî jî berê me li YE ve ye? Me çi hêvî û daxwaz ji vê hevbendiyê heye? Pêwiste di vê mijarê de siyasetek me a hevbeş hebe. Ma siyasetek me wisa heye? Gelek caran em xwe aciz dikin, dibêjin: „YE goh nade Kurdan, tevgera bakurê Kurdistanê wek hevalbend napejirîne, tenê bi dewleta Tirk re dide û distîne…“ û gelek tiştên din. Hinek tew peywendiyên YEê û Tirkiyê wek „dubarekirina Peymana Lozanê“ jî bi nav dikin.

Baş e, em jî divê ji xwe bipirsin: Me hêz û mecal heye ku em xwe li ser YE ferz bikin? Peywendiyên dewleta Tirk bi YE re sala 1959 an de ji dema Kombenda Aborî ya Ewrûpayê virde dom dike. Piştî ku Yewnanistanê sala 1958an ji bo endametiya Kombendê serî lê da, Tirkiyê jî bi hesabên stratejîk berê xwe zêdetir da Ewrûpayê û xwest bibe perçeyek ji Ewrûpa.

Sala 1963 di nabeyna Tirkiyê û Ewrûpiyan de Peymana Enqerê hat îmzakirin. Ev çil û sê sal in hevalbendîya wan berdewame û gîhaye pêvejoya îro.Baş e, helwesta Kurdan çi bûye? Bi qasî ku di van sîh salên dawî de bi bîra min tê, xeta welatperwer bi van meseleyan mijûl nedibû, Kurdên çep jî di vê babetê de wekî çepên Tirkan difikirî, Ewrûpa perçeyek ji sîstema emperyalist-kapîtalîst didît û li dijî van peywendiyan bûn. Siyasetek me Kurdan a xweser ku li berjewendiyên miletê me bihata tunebû. Tevgera Kurd ne di wê rewşê de bû.

Îro rewşa me çiye? Gelo îro siyasetek me a xweser heye? Mixabin na, îro jî em xwedî siyasetek hevbeş, rêk û pêk nînin. Siyaseta em dimeşînin, revereva li dû bûyeran e, me siyasetek tayînker nîne. Tirkiye û YE guft û goyan dikin, biryar tên girtin, rêxistinên me jî –eger jê agahdar bibin- carna bi beyanekê, carna
jî bi serdanekê li ba dezgehek reaksiyonan nîşan didin. Vêca wisa jî ti tesîrek me nabe. Konseptek me Kurdan li gor pêdiviyên me yên neteweyî tune. Her rêxistinek hin nêrînên xwe hene û em van nêrînan wekî yên hemû Kurdan pêşkêş dikin. Ev jî ne rast e.

PKK-DTP jibo gelê Kurd daxwaza maf û azadiyên indivîduel dike. Çend rêxistinên me yên din di çarçoveya wekheviyê de daxwaza îkrara hebûna gelê Kurd û bi destxistina mafên netewî dikin. Kurdên ser şopa siyaseta dewletê jî wek dewleta Tirk difikirin. Eger em li xwe werin mikurê, rewşa Kurdan li bakurê welat di vê pirsê de, rewşek ne baş e, tevliheve.Em dev ji Kurdên dewletê û PKKê berdin. Qena nebe, ev rêxistinên me yên din hewceye bi hevra siyasetek hevbeş diyar bikin û daxwazên xwe bi yek dengî bigihînin dezgehên YE.

Tevgera azadîxwaza bakurê Kurdistanê hewceye helwestek yekgirtî nîşan bide. Heta divê li rê û imkanan bê gerîn ku bi welatparêzên dora PKKê re jî jibo dengekî hevbeş derkeve diyalog bê danîn.Eger em bikarin hin Kurdên dewletê jî bikişînin ba xwe hêj baştir dibe.Çarçove divê çibe? Em xelkekî qedîm in, xwedî çand û ziman û dîrok û ax û welat in.Li gor belgenameyên hiqûqa navdewlî me jî wekî her xelkekî mafê çarenûsî heye û em dixwazin li ser axa xwe bibin xwedî desthilatê û dewletê. Ser bingehê wekheviyê, di nav aşitî û aramiyê de, bi hevpişkdariya sistemek demokratîk, em dikarin bi hemî gelên cîran re bi hevra bijîn.Daxwazên me biçûk mezin hemî divê li ser navê tevgera xelkekî xweser bê pêşkêşkirin. Kurd divê xwe hertim wek terefekî bibînin û bi serbilindî xwe bi xwe temsîl bikin. Li ba EU jî!

17 Pûşper 2006

Mafên Vê Nivîsê ya Peyama Kurd e.