HAWARDENGÛBAS | Siyaseta Yekitiya Ewrûpayê derbarê doza Kurdan de çi ye?

Di nivîsara hefteya borî de em li ser helwesta tevgera bakurê Kurdistanê derbarê Yekitiya Ewrûpayê de rawestiya bûn. Nêrîna ku em di encamê de gihîştibûn ev bû: Hêzên bakurê Kurdistanê ne li ser hev in, rêxistinek an mekanizmayeke wan ya netewî ku YE wê wek hevalbend (partner) qebûl bike tune û tevgera bakur siyasetek xwe a hevbeş jî nîne.

Di vê neleheviyê de serêşiya herî mezin di nabeyna Pkkê û hêzên din de ye. Pkkyî diçin dibêjin: „em eslî unsurê (yanî hîmdarên pişkdar yê) dewleta Tirkiyê ne, em dixwazin Tirkiye bibe cumhuriyetek demokrat û Kurd jî bigihîn mafên xwe“. Pkkyî û kes û dezgehên ser xeta wan di daxwazname û axaftinên xwe yên fermî de doza
Kurdan li bakurê Kurdistanê û Tirkiyê, ne wek doza xelkekî xweser,xwedî ax û welat pêşkêş dikin, doz û daxwaza desthilatê û destxistina mafên kollektîv (netewî) nakin. Tew dema ku siyasetvanên Ewrûpî ligor pîvanên hiqûqa navnetewî statûya gelê Kurd wek mînoriteyekî serjimara wê bi milyonan bi nav dikin û dibêjin pêwiste jibo Kurdan mafên kollektiv werin dan, ji wê jî aciz dibin. Pkk bi vê siyaseta xwe zerarek mezin dide doza Kurdistanê. Tiştê em dibînin dewleta Tirk zêde zêde li dij derdikeve ku hebûna gelê Kurd li Tirkiyê li gor
hiqûqa navdewlî bi statûyek wek xelkek xweser (independent) an minority bê qebûlkirin.

Li vê derê hewceye em statûya minority zelal bikin. Jiber ku em jî îtiraza vê gotinê dikin, lê itiraza me cuda ye. Piraniya Ewrûpîyan jibo Kurdan dibêjin minority. Çima ? Jiber ku ew Tirkiyê wek dewletek yekgirtÎ (entirety) dinirxînin û dibêjin di nav tixûbên vê dewletê de serjimara Kurdan ji serjimara yên xwe Tirk dihesibînin, kêmtir e. Wê demê li gor hiqûqa navdewlî statûya Tirkan dibe majority (piranî) û yê Kurdan jî minorty. Ev nêrîn bi şeklî rast e, lê kêm e. Kurd li dewleta Tirkiyê xelkekî xweser in, parçeyek ji welatê wan (Kurdistanê) di nav tixûbên vê dewletê de ye û ev gel li ser axa xwe piranî ye. Jiber vê yekê em rast nabînin ku statuya gelê Kurd wek minorty bê binavkirin. Jibo me du mînakên balkêş hene. Li dinyayê qet ti kes jibo gelê Filistînê nabêje, Filistînî li dewleta Israelê minority ne. An jî îro kes êdî nabêje Kurd li dewleta Iraqê minority ne. Em divê vê ferqê, vê îtîraza xwe bi sebir ji Ewrûpiyan re û ji kes û hêzên din re bêjin û bi wan bidin fêhmkirin.

Dema mirov van argumentan bide ber wan, ew van rastiya têdigihîn û qebûl jî dikin. Lê hewceye em vê jî bizanin, ev mijar dê hêj demek dirêj dîplomasiya Kurdan meşxûl bike. Pkkyî di vê mijarê de xerabiyek mezin bi doza Kurdan dikin. Dema mirov axavtina Leyla Zana û gelekên din li ba dezgehên YE dixwîne, vê şaşiyê dibîne. Xuyaye hinek nahêlin ku ev kes bêjin, Kurd xelkekî xweser in, xwedî welatek in û dixwazin xwedî desthilata xwe bin.
Ev kilîta meselê ye. Siyaseta Tirkan ev e, dibêjin: Kurd hemwelatiyên me ne, bi „zimanekî mahalî“ diaxivin, lê ji hemî mafên hemwelatiyê îstîfade dikin, ti ferqa wan û Tirkan tune, hinek kêmasî hene, wan jî em dê di prosesa berendametiya YEê de çareser bikin. Vêca eger mirov li ser pirsa xelkekî xweser û dagîrkirina parçeyek welatê me dernexe pêş, bêje „em eslî unsur in“ nizanim çi, wê demê em bixwe doza xwe şêlo dikin, tevlihev dikin û sivik dixin! Ha, hêrsa me ya beramberê Pkkyîyan ev e!

Em diçin ji dostê Kurdan re dibêjin: Em xelkekî xweser in, xwedî ax û welat û dîrokekî dûr û dirêj in, me mafê çarenûsî heye. Ew jî ji me re dibêjin, ne hinek ji we Kurdan tên ji me re dibêjin, „em xwediyê dewleta Tirk in û em ne razî ne ku Kurd wek minorty werin binavkirin“! Ma ev nabe mesela „kurmê darê ji darê ye“! Neyse, em xwe aciz bikin jî çare nine. Çareserî ew e ku hemî hêzên Kurdên bakur, siyasetek hevbeş biafrînin û zimanê xwe (diskursê) bikin yek. Li dawî em siyaseta YE derbarê doza Kurdan de bi çend hevokan bêjin. Kurd û doza Kurdan di raporên analîzan yê YE de heye, derbas dibe, lê di belgenameyên fermî hevbeş bi Tirkiyê re li ti derî ne gotina Kurdan û ne jî mafên Kurdan derbas dibe. Tirkiye ne amadeye hîç ti belgenameyek îmza bike ku tê de bahsa gelê Kurd û mafên wî bê kirin.
Jiber ku di „pirtûka sor“ ya Tirkan de ev tişt ji binî ve qedexeye. Eger em yekitiya xwe netewî bihonin, siyasetek hevbeş û modern biafirînin, em dê hebin û dê YE jî qedrê me bigre. Bi vî halê me yê îro rewş ne baş e. Dostên me jî ji vê rewşa me ne razî ne. Tenê yekîtî û hêza Kurdan dê bikare leyistikên kemalistan betal bike. De
kerem kin!

24 Pûşper 2006

Mafên Vê Nivîsê ya Peyama Kurd e.