Barajên avê û stratejiya dewleta Tirk | Nivîs,Gotar

Bike Malpera Destpêkê | Têkîlî | Reklam 2007'an li Hemû Kurdistanîyan Pîroz Be!

ccccccccccccccccccccc

Cîh: Mal | Nivîs/Gotar

Kurdistan/Rojev

Cîhan

Çand û Huner

Kurdistana Azad

Medyaya Kurdî

Zanist/Teknolojî

Aktuel /Jiyan

Aborî/Fînans

Nivîs/Lêkolîn

Dosyayên Taybet

Arşîw/Lêgerîn

Kunye/Rêvebirî

girêdan

Ji Weşanên HKMG

Malpera Dezgehî-Sereke a HKMG:hkmg.net

young tea

Nivîs/Gotar/Lêkolîn

girêdanên sponsor

Barajên avê û stratejiya dewleta Tirk

ROJAN HAZIM

weşandina di HD: 03 Tîrmeh, 2007

Kurdistan bi cografya û zengînîyên xwe yên sererd û binerd ve îro baştir kivş dibe ku boçi kamên dagîrkeran radike. Îro li cîhanê du ”madde” gelek stratejîk in; petrol û av. Herdu jî li Kurdistanê mişe ne. Kurdistan bi çem û robarên xwe ve, bi kanên petrola xwe ve yêk ji zengîntirîn cografya ye li cîhanê. Av û petrol du maddeyên enerjîyê ne û stratejîk in. Giringîya petrolê û şerên li ser petrolê têne zanîn. Belêm îro av jî di saheya enerjîyê da gelek bihadar e.

Mezopotamyaya ku navê xwe ji erdê navbeyna du çeman, Firat û Dicle, wergirtî, navçeya herî bi xêr û bêr ya Kurdistanê ye ji alîyê avê ve. Serkanîya van çeman bakura Kurdistanê ye ku kolonîya dewleta Tirk e. Dicle ji bakur ber bi başûra Kurdistanê, Firat jî ji bakur ber bi başûrarojava û paşê jî başûra Kurdistanê ve aqarekî fireh yê Kurdistanê av didin û li başûra Iraqê digihin hev û dirijin Deryaya Besrayê. Ji nav dewletên dagîrker, dewleta Tirk zêdetir kontrola çeman dike û jê pirtir îstifade dike. Projeya baraja hîdroelektrîkê ya herî mezin, Keban-Elezîz e, dîsa baraja ”Karakaya” [Berê Reş] ya di nav tixûbên Çunguşa Amedê da, baraja ”Ataturk” jî, di nav tixûbên Urfa û Semsûrê [Adiyeman] da li ser Firat hatine çêkirin.

Firat di nav başûrarojavaya Kurdistanê da jî digihe Sûrîyeyê û ber bi Iraqê ve diherike. Sûrîyeyê jî baraja Reqqayê li ser Firat çêkirîye û hem ji bo enerjîya elektrîkê, hem jî ji bo çandinê qazanceke mezin ji Firat dike. Dewleta Tirk nihe jî dixwaze li ser Dicle, li dora Hesenkeyfê barajekê çêke ku dijberîyeke mezin heye beramberî vê projeyê. Dîsa dewleta Tirk plan dike ku li ser Ava Zê [Zap] jî baraja avê çêbike. Dewlet helbet ji alîyê xweşkirina jîyana xelkên xwe ve dikarin ji av û deravan îstifade bikin, bi armanca enerjîya elektrîkê û çandinê dikarin bi kar bînin û barajan çêbikin. Lê belê, dewleta Tirk van barajan bi armanca ekonomîk bi kar naîne, bi armanca leşkerî bi kar tîne.

Dewleta Tirk çu cara dest ji xirabkirina demografîya Kurdistanê bernedaye. Her bi çi rengî be ev polîtîka xwe ya dijmirovî bi kar înaye. Car hatîye bi darê zorê Kurd ji cihê bab û bapîrên xwe dane rakirin ber bi rojavaya Tirkîyeyê ve koçer kirine. Car hatîye jîyana ekonomîk hind xirab kirîye, feqîrî kûr kirîye ku xelk ji bo parîyek nanî mecbûr maye ku erdê xwe bihêle û biçe bajêrên rojavaya Tirkîyeyê ku zikê xwe têr bike. Car jî hatîye bi hemû metodên leşkerî gund dane vala kirin û xelkê xwecih bi zora leşkerî ji erdê xwe daye rakirin. Vê gavê jî dixwaze biçûk mezin bi çêkirina barajên avê demografîya Kurdistanê têk bide, gundan di bin avê da bihêle û xelkê dîsa ve derbeder bike. Nîyeta dewleta Tirk ji çêkirina van barajên avê ne ekonomîk e, bi timamî polîtîk û leşkerî ye û bi van projeyan dixwaze nifûsa Kurdistanê û reşahîya Kurdistanê bi ger û golên barajan ve kêm bike. Dewleta Tirk bi çêkirina barajên avê yên ne di cih da, polîtîkeke jenosîdal li ser ekosîstemê Kurdistanê bi kar tîne. Li milekê xwezaya Kurdistanê tête tehrîb kirin, şîngeh û dar û daristan têne rakirin, li milekê dîroka antîk tête binav kirin. Digel vê serûbinkirina Kurdistanê, bi armanceke polîtîk û leşkerî jî gund û mezra ji xwecihên xwe têne vala kirin.

Piştî bilindbûna bizava neteweyî ya xelkê Kurd, dewleta Tirk polîtîkên xwe yên di vî warî da lezandin û êdî li ber her çemekê bendekê çêdike. Dewleta Tirk bi çêkirina barajan dixwaze qabilîyeta manewraya hêza çekdarî ya Kurdistanê, anku hêza gerîlla teng bike û cihên stratejîk, dol û nihalên kûr, şkevtên mezin û gund û wargehên ku rol û fonksîyona lojîstîk ya gerîlla dileyizin û tînin cih, di binê avê da bihêlin. Çêkirina baraja Hesenkeyfê ji alîyekê ve bi vê armancê ve girêdayî ye. Hem dê dîrok û kulturek bête binav kirin, hem jî meydana herî fireh ya stratejîk ya hêza gerîlla dê bête asteng kirin. Dîsa yêk ji navçeyên herî stratejîk yên bizava neteweyî ya leşkerî, Gelîyê Zê [Zap] ye û dewlet dixwaze li vî gelîyê kûr û asê jî barajê çêke ku hem cihê stara gerîlla binav bike, hem jî ”tixûbê” bakur û başûra Kurdistanê bike av ku kontroleke leşkerî li ser bike.

Dewleta Tirk, di vî midehê dirêj yê şer da nêzîkî çar hizar gund û mezra dane vala kirin, daristan sotin, xelk ji erdê xwe rakirin û nêzîkî pênc milyon Kurd derbeder kirin û bi vî rengî serûbinîyeke mezin pêkîna di nifûsa Kurd da. Nihe jî bi çêkirina barajên avê dixwaze çar hizar gundên dî jî bide vala kirin û dîsa ve bi milyonan xelkê Kurd ji ser axa xwe bide koç kirin û demografîya Kurdistanê xirabtir bike.

Dewleta Tirk bi van polîtîkên xwe yên ekofaşîst û jenosîda kulturî û dîrokî û serûbinkirina demografîya Kurdistanê esasen ”ramalîna etnîkî” dike. Divêt ev reftar û pozisyona jeopolîtik û jeostratejîk ya dewleta Tirk ya li ser Kurdistanê sist neête girtin û beramberî vê polîtîka qirêj û dijî mirovî xebateke xurt ya înformatîv bête kirin û her bi çi rengî be rê lê bête girtin. (YOP)

Binivsîne | Biçe Jor

Arşîva Gotarên Foruma HEVBEŞ

irêdan