Dosyeya Taybet

                                                                                                                                        Beşa Pêşî ya Gotarê   < Paş 1 | 2 Pêş >  

Panoramaya Giştî ya 2006'ê a Kurdistanê

AMADEKAR;SERHAD B.RÊNAS

01 Rêbendan,2007  weşandin:12:27:29 (GDK)

HAWAR DENGÛBAS --Wekî 2 salên dawî îsal wek panorama rûdan û pêşketinên li Kurdistanê bo helsengandina bûyerên rabirdû,ders girtinê ji pêşketinan û dîtin û hewl dayîna dadana kêmasîyan û xebitîna bo di pêşketina ziman, weşangerî, sînema, medya,çand û hunera Kurdî raxin berçavan.Ji 2 salên cûdatir emê pêşketinên li Kurdistanê meh bi meh raxin ber çavan.

(Rûpela 2)

REWŞA MÛZÎKA KURDÎ DI 2006’AN DE

2006 an de gellek albûmên nû tevlî arşîwa mûzîka Kurdî bûn.bi taybetî albÛma Ciwan Haco ya bi navê "off" bazara mûzîka Kurdî geş kir.Her wiha dawîya vê salê de jî ser mûzîka Kurdî konferansek berfireh hate li dar xistin..Em dikarin bêjin ku li 2005'an 2006 bo mûzîka Kurdî hinek baştir bû.

Rebendan

• Li Zaxoyê di navbera rojên 8-10ê Rêbendana 2006ê de pêk hat û bi xelat dayîna klîban mîhrîcan bi dawî bû.Hêjayî gotinê ye ku 50 vîdyo kilîpên Kurdî di vê festîvalê de beşdar bûn û nêzîêê 400 mêvan bo festîvalê beşdar bûn, ji wan 15 hunermend.

• Weqfa muzîsyenê kurd yê navdar Şivan Perwerî 20–21-ê vê mehê li Elmanyayê du rojan semîneran li ser muzîka kurdî bi temaya “di nêvbera rojhilat û rojavayê” de çêkir û Dilşad Seîd, Husên Hejar Zehawî û Ganî Mîrzo dê bi perspektîvên cida behsa muzîka kurdî kirin.

Adar

• Albûma dawîn a Ciwan Haco bi navê "Off" demekê ku hezkirîyên wî xistibû bendewarîyê 24’ê Adarê de li Kurdistana Bakur û li Tirkîye de hate weşandin.Ciwan Haco herî dawî di 2004ê de bi navê “Na Na” singleyek(sîngil) derxisti bû.Çavê bazara mûzîka Kurdî ku demekê dirêj bêdengîyê de bû jî di albûma nû ya Ciwan Haco de bû.

Nîsan

• Dengbêjê mezin Reşîdê Bazo ku çend roj berê koça dawî kirroja sêşemê li Elmanya li bajarê Bielefelê, li goristana êzîdiyan hat veşartin. 

Gulan

• 2 Albûmên ji mûzîka modern a Kurdî bi şêwaya rockê yên Koma Rewşen bi navê "Pola Nû" û Rojhan Beken "Evîna Azadî" tevlî arşîva mûzîk Kurdî bû.

Tîrmeh

• Albûma hunermendê navdar Tara Caf bi navê "Diley Dêwanêm" li bakûrê Kurdistanê ji alîyê Kom Mûzîkê ve hate belav kirin.Wekî tê zanîn Tara Caf emrazê xwe yê Harp(çeng) bala guhdarvanan dikşîne û bi sêweyekî cûda derîyek nû vekirîye bo mûzîka Kurdî.

Sermawez

• 4 albûmên nû tevlî arşîva mûzîka Kurdî bûn.Albûma Rojda ya bi navê "Sebra Min",albûma Destan ya bi navê "Yek Yek" û albûma Jêhat ya bi navê "Kom Bibin" û albûma Bekîr Elî "Tobe".

• Hunermendê bi navê deng ya mûzîka hemdem a Kurdî Ciwan Haco ku ji bo pêşkêşkirina 2 konseran çû bû Kurdistana azad doh yekem konserta xwe li paytexta Kurdistana azad Hewlêrê li dar xist.

Berfanbar

• Navenda Çanda Mezopotamyayê, di dîroka gelê kurd de cara yekem e konferanseke muzîkê ku ji her çar aliyên Kurdistanê, Qafkasya û Ewropayê kesên bi muzîkê re eleqedar e tîne cem hev û bi dirûşma ‘Ji paşerojê heta îro ve û ji îro ber bi pêşerojê ve Konferansa Muzîka Kurdî’ di nava 23 û 24’ê berfanbarê de li Amedê dê li dar bixe.

• Albûma nû ya Rotînda bi navê "Jan-ar" piştî Ewrûpa li bakûrê Kurdistanê jî derket.Janar albûma 6.emîn ya Rotîndayê.

Her wiha albûmên wek Aydin,Hekîm Sefkan “Stranên Qedexe”,Kawa “Ez û Tu”,Şener Yildiz “Eman”,Bawer can “Gulbîn”,Bulent Turan “Amedê”,Koma Mizgîn" Hesret",Zozan "Memedo" ,Genco "Pîroz Dikim",Destan"Yek Yek" ,Delîl Dîlanar"Serayê" ,Azad Bîlen "Welat",Dîyar "Oxir be Oxir",Stranên gel"Mîr Mûzîk",K. Agirê Jiyan"De Were",Tara Caf"Dilêy Dêwanim",Mikael ,Ednan Kerîm,Mala dengbêjan I-II,Hisên -Narîna min- û bi dehan albûmên nû yên Kurdî li bakûrê Kurdistanê,Kurdistana azad,li Ewrûpa û ji perçeyên din tevlî arşîva mûzîka Kurdî bûn

REWŞA ÇAND,ZIMAN Û REWŞENBIRÎYA KURDÎ DI 2006’AN DE

Di qada çand,ziman,rewşenbirî û hunera Kurdî de îsal gelek festîval,pêşveçûn,pêşengeh,çalakîyên cûr be cûr pêk hat.

• Ji alîyê Hevgirtina Rewşenbîrên Kurdên Rojava li Derve ve kampanyaya zimanê Kurdî danê destpêkirin.

• Le jêr çawdêrî berêz temer remezan parêzgarî dhok u be amadebûnî nuwênerî wezaretî roşnbîrî, emro fstîvalî rêzlênan le her dû hunermendî şehîd Eyad Zaxoyî û Erdewan Zaxoyî destî pêkird.
 

• Roja sêşemê li katijmêr 5ê êvarê li Hewlêrê û li jêr çavdêrîya Serokwezîrê Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî, kombenda Kawa yê çanda Kurdî konfiransa salane yê hefteyî rewşenbîrî li jêr dirûşma (Berve bi hêzkirina çanda netewî li rojava) despêkir.

• Di rojên 17 û 18ê nîsanê de li Amêdiyê festîvala folklora kurdî hate lidarxistin. Di vê festîvalê de gelek denbêj û grûbên govendê amade bûn û her weha yariyên (lîstikên) kurdî hatin lîstin.

• Li Hewlêrê wezaerta Çandê ya hikûmeta Kurdistanê tevî hejmareka kurdnas û dîrokzanên rûsî û kurdên Yekîtiya Sovyetistana berê û mamosteyên zanîngehên Kurdistanê dest bi karên konfransa kurdulojiyê li Rûsîya kir.

• Li bajarê Toulousa Fransayê di navbera 27 û 28ê gulanê de dê Foruma Zimanan hate li dar xistin. Di forumê de li gel zimanê kurdî, zêdeyî 120 ziman dê hate temsîlkirin.

• 5emîn Festîvala Çandî, Hunerî û Geştûguzariyê ya Bazîdê dest pê kir. Festîvala ji aliyê Şaredariya Bazîdê ve hate amadekirin.

• Sêyemîn festîvala huneriya perwerdeyên Duhokê pêk hat ku tê de çendîn çalakiyên cor bi cor yên hunerî ji bal perwerdeyên parêzgeha Duhokê ve hatin pêkanîn.

• Li jêr dûrişma "Laliş herdem kanyeka zelale di horte rûbare rewşenbirîya Kurdi de" di rojen 13-14-15 ya tîrmha 2006 de festîvala laliş ya rewşenbirî li hola Mihemed Arif Cizirî hate li dar xisitin.

• Bakûrê Kurdistanê Şaredariya Sûrê ya Amedê, bi feraseta pirçandîtî û pirzimaniyê, 4 hezar pirtûkên Kurdî li zarokên Amedî belav kirin. Şaredarê Sûrê Abdullah Demîrbaş, diyar kir ku dê li ser daxwaza zêde pirtûkan dîsa çap bikin û li zarokan belav bikin.

• Navendî çalakî gencanî raniye ke ser berêkxirawî minalparêzî Kurdistane çendîn çalakî curbicurr le nawçe ciyaciyakan encam dedat betaybet tîme gerokekanî keçendîn çalakiyan berêwebirduwe le çwarqurnew haciyawaw sekepkan û gundekanî celkan û memkan.

• Li bajarê Dihokê li avahîya Yekîtîya Nivîskarên Kurd de semînera standartîze kirina zimanê Kurdî û rewşa zaravaya kurmancî li başûrê Kurdistanê hate nirxaindin.

• Serlebeyanî rojî 14/9 beamadebûnî lêpirsrawî melbendî şarezûrî î.n.k u nuwênerî heval mam celal u qaymqamî qezay Helebce u nuwêneranî hzbî u hkumî u jimareyek leroşnbîran u nûseranî nawçeke, lejêr druşmî (pencerekanî dahênan leşarezûr u hewraman walatir debin) duwemîn Fêstîvalî nawendî rûnakbîrî helebce leholî Ehmed Muxtar caf destîpêkird.

• Bi alîkariya Hukûmeta Kurdistan û Wezarta Derve ya Ferensayê ji 6 rêzberê de ta 4 rojan li Hewlêra paytex kongireke cîhanî di der û barên hîn kirina zimanê kurdî de hate li darxistin.

• Komela Nivîskarên Kurd li Swêdê di roja 30.09.2006-an de li Stokholmê li ser ziman û edebiyata kurdî konferansek amade kir. Di konferansê de, orientalist, kurdolog, xanim Dr. Christine Allison, lêkolîner, nivîskar û zimanzanên kurd mamoste M. Emîn Bozarslan, Reşo Zîlan û Malmîsanij li ser pirsên cuda-cuda gotaran pêşkêş kirin

• Di bin slogana " Dihok pira rewşenbiriya kurdî ye", Yekitiya Nivîskarên Kurdisyanê ya şaxa Dihokê dê festîvala xwe ya duyem ya rewşenbiriyê ji li hola serokatiya zanîngeha Dihokê de dest pê kir û hejmareke mezin ji rewşênbirên kurd ji her çar parçeyên Kurdistanê û ji Ewrûpa hatine beşdarî vê festîvalê bûn.

• Xulî fîstîvalî çîrokî bane be amadebûnî ziyatir le 150 çîroknûs le 26 parêzgay corawcorî wilatî iêran le holî komelgey ferhengî u hunerî berِêweberayetî ferheng u îrşadî şarî bane destîpêkird.
 

• Bi amadebûna Felekidîn Kakayî wezîrê rewşenbîriyê û nûnerê serokê hikumeta Kurdistanê û xanima yekmîn Hîro Îbrahîm Ehmed û Dr.Kemal Fuad û Milla Bextiyar endamê nivîsgeha siyasî ya YNK e û bi amadebûna Cewher Kurmanc nûnerê serok komar û Selam Ebdulla nûnerê serokê Kurdistanê û nûnerên partiyên Kurdistanê û hejmarek ji parlementerên Kurdistanê û hejmarek ji rewşenbîr û helbestvan û nivîskarên Ereb û Firis û yên Kurd, navenda Gelawêj ya rewşenbîrî û hunerî li hola Raperîn li zanînîgeha Silêmaniyê festîvalê xwe yê dehemîn di bin diruşma aştî û azadî sîwanê dahênanê ne.

• ”4. Konferansa Parastina Zimanê Kurdî û Perwerdeya Kurdî” bi beşdarbûna nêzî 150 rewşenbîr û nivîskarî, destpêkir.
Konferans, îsal jî ji aliyê Şaredariya Mezin a Amedê ve li Salona Konferansê ya Şaredariya Rezan (Baglar) tê li dar xistin.

• 4'emîn Rojên Wêjeyê li Diyarbekirê dest pê kir.Rojên wêjeyê bi bernameyên dengbêjî,bi xwendina helbestan,konferans, panel û bi çaklakîyên cur bi cur wê were pêk anîn.

• Şaredariya Navçeya Erxenê ya Amedê, bi armanca danasîna çand û hunera Erxenê 1'emîn Konferansa Çand û Hunerê ya Erxenê, li dar xist.

• Konferansa Wêjeya Kurdî ya li Berlinê hat lidarxistin. Di konferansê de, li ser wêjeya kurdî niqaşên berfireh pêk hatin û ji bo pâşerojê jî hin xalên bingehîn hatin destnîşankirin

• Komîsyona Ziman û Perwerdehiyê ya KNK'ê bi armanca pêşîlêgirtina asîmîlasyon û otoasîmîlosyonê, biryarên nû girtin û bang li kurdan kir ku xwedî li zimanê xwe derkevin. Di civîna komîsyonê de hate destnîşankirin ku kurdî di jiyana kurdan de di astek pir kêm de tê bikaranîn û ev yek jî talûkeya ji holêrabûna kurdî bi xwe re tîne. Her wiha di civînê de '14'yê gulanê' wekî roja 'Cejna Zimanê Kurdî' hate qebûlkirin.

REWŞA MEDYAYA KURDÎ DI 2006’AN DE

2006 di warê medyaya Kurdî de bi qasê sala par nebe jî salekê feyîzdar bû.

Medyaya Dîtbarî-Bîhswarî ya Kurdî

• Medya Kurdî pêşketina xwe bi vebûna 2 televîzyonên nû domand.

Tişk TV li Parîsê kenalek kurdî nû vedibe. Li gor daxûyanîya berpiryarên Tişk TV bi alavên teknolojîk ên herî modern hatiye bi rêkûpêkkirin. TISHK-TV dê bi zaravayên Kurdî kurmancî û soranî(kurmancîya jêr) weşanên xwe bike.

Frekansên TIŞK TV-Satalayt: Hotbird-4, Frequency: 12692 MHz, Polarization: Horizontal, Symbol Rate: 27500, FEC: 3/4

Frekansên KOMAL TV-Satalayt: Hotbird-4, Frequency: 11534 MHz, Polarization: Horizontal, Symbol Rate: 27500, FEC: 3/4

Bi vê avahî televîzyonên Kurdî ku ser satalaytê weşan dikin (Kurdistan TV,Zagros TV,KurdSat TV,Rojhilat TV,Tîşk TV,Komal TV,Roj TV,MMC[Qenala Mûzîka Kurdî],Me TV,Rojava TV) têvî Seher TV(Beşa Kurdî) gihêşte 11.Her wiha li Kurdistana Azad jî nêzî 20 tv bi avaheyî bejayî weşan dikin.

• Televîzyoneke nû ya Kurdî bi navê Gelî Kurdistan TV ser satalaytê dest bi weşanê dike.Hate ragihandin ku Gelî Kurdistan TV heta meha dahatû dest bi weşanê xwe bike.

Tê zanîn ku dezgeha Gelî Kurdistan dezgheke nêzî Yekîtî Niştimanî Kurdistanê ye û di banê dezgehê medya ya Gelî Kurdistanê de Radio Dengî Gelî Kurdistan jî cîh digre.Ev radyo yek ji kevintirîn radyoyê li başûrê Kurdistanê ye.

Frekansên Gelî Kurdistan TV wiha ye;Satalayt: HotBird-6,Frequency:11.013,Polarization: Horizontal,Symbol Rate: 27500,FEC: 3/4

• Li Kurdistana azad Serokê hikûmeta Kurdistanê di biryar girt ku demên bên dê komîteyeka pêk hatî ji 4 kesan damezrîne ku projeya Bajarê Kurdistana Mediya bi cih bihîne.Têzanîn Bajarê Kurdistan Mediya karê berhemanîna medyayî sazdike û stidyoyên çendîn kenalên satalaytî û navendên nûçeyan û holên konferansan li xwe digre.

Medyaya nivîskî-înteraktîf ya Kurdî

• Rojnameya Azadiya Welat, ku roja 15ê Tebaxê dest bi weşana rojane kir.A. Welat ku 12 sale weşanê dike û bû yekem rojnameya rojane ya li bakûrê Kurdistanê.

• Li Kurdistana azad rojnameyek bi navê KurdistanReport dest bi weşana rojane kir.

• Li Kurdistana azad rojnameyeke îngîlîzî bi navê "Kurdish Globe" dest bi weşanê kir.

• Le mêjû roname gerî deverekeda u bo yekem car dû rojname le Germiyan bûn be heftane.Navê rojnamakan Zeng û Xornewezan e.
 

• 2006 li bakûre Kurdistanê di warê kovergerîyê de salekî qels bû.Salên berê li bakûrê Kurdistanê kovarên wek Kevan,Kulîlka Ciwan,Zembîlfiroş,Reşwen-name,Tîroj û çend kovarên din bi hev re derdiketin û kovarên han jî "ne têre dihat" dîtin lê 2006'an de hejmar hin zêdetir daket.Li beramberî pêşketina cur bi cur di warên ziman,medya û di warên din de sedema daketina hejmara kovaran divê berÎ hemû kesan wêjevan û weşangerên Kurd bifikirin.

• HAWARDENGÛBAS.com û projeya Hawar Kurdistan Media Group bi çend malperên xwe di 29 Kewçêra 2005'an de dest bi weşanê kiribûn salke li dû xwe hiştin.HAWAR DENGÛBAS di salekî bi hezaran nûçe û gotarên cur bi cur gihand xwendewanan.Her wiha wekî di bûyera Şemzînanê,nexweşîya şewba çûkan de,di qeyrana karîkatûrê de,bûyerên li Amedê de ,Newroza 2005'an de ji gellek weşanênên kurdistan û Cîhanê zûtir xwendewanên xwe agahdar kir û derbarê gellek kêşeyên civakî û sÎyasÎya neteweya kurd de xwendewanên xwe agahdar kir.

Di mehên dawî de bi vebûna çend weşanên din, HKMG ji konaxa proje bûnê derbasî konaxa pêkanînê bû.

Weşaneke din ya HKMG bi navê KURDISTAN-NETEW (www.kurdistannetew.net) di Medyaya înternetê ya Kurdî de cîhê xwe girt.Piştî ecibandina weşana HAWARDENGÛBAS,niha em weşaneke bi navê KURDISTAN NETEW wek girêdayî Hawar Kurdistan Media Groupê vedikin.

Di KURDISTAN NETEW de ji HAWARDENGÛBASê cûdatir wê hin zêdetir mijarên neteweyî wek serxwebûna Kurdistan,kêşeyên civakî û hûrnêrînên çandî derkevin pêş û nûçeyên rojaneyî wê bêne weşandin.KURDISTANNETEW weşanekî fikrî û ramanîye.KURDISTANNETEW ji HAWARDENGÛBAS cûdatir bi giranî ser meseleyên di çerçoveya Kurdistanî de disekine û nûçeyên girîng û bibandor tê ragihandin.Di KURDISTANNETEWê ji nûçeyan zêdetir lêkolîn,şîrove û hûrnêrînan tê weşandin.KURDISTANNETEW di xêza parastina Kurdeyatî û Kurdistanîyetî,pêşketin û serxwebûnê de weşan dike.

• Her wiha malpera nasandina Albûmên Kurdî.Şîroveyên Ser Mûzika Kurdî.Mejûya Mûzika Kurdî MÛZÎK KURD.com www.muzikkurd.com 
Weşana wêjeya Kurdî ye.Nûçeyên pirtûkên nû yên Kurdî û pêşketinên nû ji wêjeya Kurdî WÊJEÛZIMAN.com
www.wejeuziman.com 
Malpereke ser medyaya Kurdî ye.MEDYAYAKURD.com yekem portala medyaya Kurdî ye.Naveroka MEDYAYAKURDI.com Dîroka Medyaya Kurdî,pêşveçûnên dawîn û navnîşanên hemû dezgehên medyaya Kurdî heye.
www.medyayakurdi.com 
Yekemîn Portala nûçe,agahî û nivîsên Zanist û Teknolojî ya Kurdî.ZANISTÛTEKNOLOJÎ.com
www.zanistuteknoloji.com 
Nûçeyên nû ji cîhana sînemaya Kurdî.Dîroka Sinemaya Kurdî.Antolojîya Filmên Kurd SÎNEMA KURD.com
www.sinemakurd.com 
Yekemîn weşana aborîyê bi zimanê Kurdî ye.Nûçeyên derbarê aborîya Kurdistanê ABORÎKURDISTAN.com
www.aboriyakurdistan.com
Zanyarîyên di derbarê dirok,Hikumet,Parlemen,Wezatet û hwd. ên Dewleta Federa ya Kurdistan de DEWLETA FEDERE YA KURDISTAN
www.dewletakurdistan.com 
Hemû Navnîşanên Sazî,Organên Medya,Rêxistin,Dezgeh,Malperên Fermî û hwd…ên Kurdistan KURDISTAN MALPER.com
www.kurdistanmalper.com
weşanên din ya HKMG ye ku dest bi weşanê kirin.
 

• 2006'an de di medyaya online a Kurdî de weşanên wek RojaKurdistan,Kurdistan Daily News,Kurdistanwebb, PressKurd, Kurdistan4News,Gelavej.com,4Rojhilat,Serwext û çend malper,blog weşanên nûçeyan ya online cihê xwe girtin.

Medyaya Kurdî di salên dawî ne tenê warê televizyonvanîyê de di hemû beşên medyayayê pêşdikeve.Niha bi dehan tv û radyo,weşanên înteraktîf ya nûçe û agahîyan(malper),bidehan rojname û bi dehan kovar li Kurdistana Azad,li hemû beşên Kurdistanê û li Ewrûpa weşanê dikin.

REWŞA WÊJEYA KURDÎ Û WEŞANGERÎYA PIRTÛKÊN KURDÎ DI 2006’AN DE

2006'an de jî Gelek pirtuk û weşan 2005an de tevlî pirtuxaneya Kurdî bû.Li bakûrê Kurdistanê wekî sAlên berê pirr kêm pirtukên Kurdî hat weşandin lê li gor hin weşangeran li gor çend salên berê kêm be jî hejmara pirtûkên kurdî zêde bûye.

• 5 pirtûkên giranbûha di meha adarê de bi navên "Ferhenga Biwêjan","Ferhenga Gotinên Pêşîyan","Çavxezal","Kodnav Vîyan" û “Nexweşê Nexweşiyê” ya Molier li bakûrê Kurdistanê gihêşt destê xwendewanan.

• Li Amedê Pirtûkxaneya bi navê Navenda Pirtûk û Çanda Zarokan ya Astrîd Lîndgren ku ji aliyê Kooperatîfa Jinan ya Umutişigi û Weqfa Çanda Kurd ya Stockholmê ve hate avakirin, bi merasimek hate vekirin.

• Bo cara pêşî li Kurdistanê pêşangeheke navneteweyî ji bo pirtukan bi navê pîşangeha Hewlêr ji bo pirtuk û kel û pelên pirtukxaneyan bi serperştiya wezîrê xwendina bilind û lêkolînên zanstî yên Kurdistanê û bi amadebûna hejmareke mezna mamosteyên zanîngeh û xwendevan û qutabiyan hate vekirn.

• Tenekeya nivîskarê cîhanî Yaşar Kemal ku hem weke roman û hem weke lîstika şanoyê hatiye nivîsandin ji aliyê şanoger Aydin Orak ve hate wergerandin.

• Li Dihokê Weşanên Spîrêzê werger û şiroveya Mem û Zînê bi erebî ji nû ve derxist. Pirtûka ku bi navê erebî "el Durr el semîn, fî şerhi Mem we zîn" çapa wê ya nû hate kirin, ji alî nivîskarê kurd Jan Dost ve hatiye wergerandin, bi şiroveyeke berfireh bîr û bawerî û naveroka Mem û Zînê hatiye xemilandin.

• Di bin navê (Çengên te … Ez bi firê… xistim ) helbestvan Abdulkadir Musa berhema xwe ya yekemîn derxist Pêşberî xwendevanan û niha li Almanîya û Dubey û Herêma Kurdistanê tê belavkirin .

• Pirtûka helbestvana kurd Dilşa Yûsif “Bakurê dil” derket

• Serkan Birûsk heta niha bi helbest û nivîsên xwe yên din, bi berhemên xwe derketibû pêşberî xwendevanan.Romana wî gihîşt ber destên xwendevanan. Romana ku navê "Sê Terîş" lê kiriye li ser têkoşîna kurdan a li Bakur hatiye rêstin.

• Pirtûka Alî Yuzen " Dengê FELSEFÊ" bi kurdî felsefê dide nasandin derket.Pirtûk ji alî weşanên DOZ ve hatiye weşandin.

• Yekemîn “Ferhenga Destî” ya kurdî bi kurdî ku ji hêla Umîd Demîrhan ve hatiye amadekirin ji Weşanên Nûbiharê derket. Ferhenga ku ji “8500 peyvên herî pêwîst” pêk tê, li Bakur di qada xwe de tekane ferheng e.

• Wezareta Tendurustî ya Fransayê û Komîteya Tendurustî ya Penaberan (Comede), bi xebatek hevbeş ji bo haydarkirina penaberan ya di derbarê tendurustiyê de, bi navê ‘Kitêba Tendurêstî bi du Zimana’ kitêbek amade kirin û di nav van zimanan de Zimanê Kurdî jî, heye.

• Romana Nivîskarê Kurd Orhan Çelîk ya bi navê orjînal “Büyük Dagda Kücük Köy” ku di 2001 an de li Stenbolê ji hêla “Belge Yayinlari” ve bi zimanê tirkî hatibû çapkirin, ji hêla “Weşanxaneya Elma” yê ve, bi navê “Li Çiyayê Mezin Gundê Biçûk” li zimanê kurdî hate wergerandin û çapkirin.

• Romana bi navê "Tofan" a Hesenê Metê ku berê li Stockholmê hatibû çapkirin, vê carê li Stenbolê ji aliyê Weşanên Avestayê ve hate çapkirin.Hesenê Metê bi çîrok û romanên xwe bi şêwaza xwe ya cihêreng balê dikişînin. Di romana ""Tofan" jî ev şêwe xwe nîşan dide.
 

2006an de wek sala par li Kurdistana Azad ango li başûrê Kurdistanê bi piranî pirtukên ji zimanên cuda bo Kurdî hatine wergerandin derket.Her wiha bi sedan pirtukên lêkolînî,siyasî,ramanî,roman,helbest û hwd. jî hatin weşandin.

REWŞA SÎNEMA Û ŞANOYA KURDÎ 2006’AN DE
 

Di sinemeya Kurdî de 2006'an de jî mohra Behman Qûbadî û Hiner Salim hebû.Sînemaya KurdÎ bi fîlm û pêşketinên nÛ hineke din nêzî rabûna ser lingan bû.Sêyemîn Mîhrîcana Fîlmên Kurdî ya Frankfûrtê di nabêna 2-5-ê adarê de hate li dar xistin.

• Di mîhrîcanê de ewê 13 fîlmên kurdî pêşkêşî sînemahizan tê kirin.

• Fîlmê derhênerê kurd Behmen Qubadî yê bi navê "Nîvê Heyvê" di nêzîk de wê derkeve pêşberî temaşevanan.

• Filma bi kurdî ya bi navê 'Navê Xwe Binivîse' ku ji aliyê komek xwendekarên Zanîngeha Çûkûkovayê ve li vê zanîngehê hatibû kişandin li Rihayê piştî qedandina montaja wê, amadeye ku ji temaşevanan re bê pêşkêşkirin.

• Kurte filmê bi navê Merzewan ku ji derhênana Keywan Mecîdî ye di nav bêtirî 3 hezar filmên hilbijartî de di festîvala nêvdewletîya filmên dîkomêntên Parno beşdar bû.

• Li Amedê lîstika bi navê “Mala Dînan” ku di salona şanoya şaredarîyê de hate lîstin bi eleqeyeke mezin ya temaşevanan dît.

• Kompanyaya Kurdî- Holendî SKG yekem fîlma Kurdî bo zarokan bi navêî Perînewe(KlaarOver) berhemhêna ku le 6 beş pêk hatîyeu her beş bahsê rûdawêk dike.
 

• Li Montrealê bi navê Odysesa Sînema Kurdî, di navbera 28 rezber û 10ê Kewçêrê de festîvala fîlmên kurdî pêk hat. Festîval bi hevkariya Cinémathèque Québécoise û Înstîtûya Kurdî ya li Montrealê çê dibe. Hukumeta Kurdistan a Federe û Înstîtûya Kurd a li Parîsê jî di nav kar û barên vê festîvalê de bû. Di festîvalê de dê 20 fîlmên dirêj û kurt hatin nîşandan.

• Konferansa şanoya Kurdî li jêr dirûşma "Rabirdû,ayînde û rewşa niha ya şanoya Kurdî û erka Şanogeran"  di rojên 27 û 28 ê kewçerê de ji alîyê şanokarên Kurd ve li Ewrûpa hate li dar xistin.

• Di 54'emîn festîvala fîlman a navneteweyî ya San Sebastianê de derhenerê navdar yê Kurd Behman Qûbadî bi Nîve Hevyê xelata zêrîn girt.Qûbadî di sala 2004'an de jî bi filmê xwe 'Kûsî jî dikarin bifirin' xelata fîlmê baştirîn standi bû.

• Di festîvalê de 17 fîlman hebû. Fîlmê derhênerê Kurd Bahman Qubadî 'Nîvê Heyvê' û fîlmê derhênerê Fransî Martial Fougron 'Kurê min bi xwe' xelata fîlmê baştirîn parvekirin.

• Derhênerê Kurd a bi navûdeng Hiner Salim fîlmeke bi navê "Dahol" li Kurdistana azad kişand.Aktorên wê kurdên hemû beşan in. Ji bakur Nazmi Kirik, aktirîsa pir bidihat Belçîm Bilgin, Ciwan Haco, Rojîn, Abdullah Keskin, Omar Çavşîn, Behmen Hacî û hunermendeka tirk Ayten Soykök û pir kesên din tê de rol girtine. Meha yekê a 2007 ew dê li Ewropayê be.

irêdan